Viktorijansko vreme koga odlikuju strogi kult porodice, ustirkani odnosi, opazanje detalja, krutost, cak egzibicionisticka, postenje i pravila ponasanja, idealizovanje cednosti, pobznost kao oznaka respektabilnosti, uzdrzanost i zakopcanost, frustriranost i insistiranje na savrsenosti koja se mora prikazati spoljasnjem svetu, ustogljenost, principi i moralizovanje ima i svoje dobre strane. Moze se reci da je druga polovina IX veka konacno uoblicila engleski duh, i dala mu osnovu prema kojoj ga i danas prepoznajemo. A spoljasnja suzdrzanost je izrodila raskosnu poeziju, dekorativnu, duboku, darezljivu, koja stvara slike od reci, koja opisuje legende i mitove, elegicnu, monumentalnu.
A.S. Bajat je u romanu “Zanesenost” dvoje ljudi iz osamdesetih godina proslog veka, Mod i Rolanda, spojila u potrazi za povezanoscu izmedju dva izmisljena pesnika iz viktorijanskog perioda. I ne samo to, spisateljica nam je kroz roman ponudila da citamo njihove izmisljene poeme, raskosna pisma, dnevnike i zapise ljudi bliskih njima, pruzila nam je da proucavamo citate citata, knjizevne analize, knjizevne mastarije, pruzila nam je sirinu, slobodu u pesnistvu i sansu da sami istrazujemo kraljevstvo poezije.
Likovi govore i naziru se iz barsunastog tkiva noci, a citalac prati knjizevne putokaze, aluzije, misterije, senzualnost.
Ovo je roman-studija, izmisljena biografija i izmastana istorija, roman o poeziji, roman o romansi, roman-zanos, roman o vremenu koje spaja viktorijansku suzdrzanost i cvrstu upletenost u trake prepunu inhibicija i izopacenosti i doba kada se zivelo u pismima, u kojima se razbokorila sputana strast, u kojima se hoda vilinskim zemljama. Ovo je roman o potrazi za resenjem i ljubavlju ovekovecenoj u stihovima, o vremenu kada se vodilo racuna o svim motivima na porcelanskim soljicama i o vremenu kada se strasno istrazivala priroda. Poezija u “Zanesenosti” je uzbudljiva, romanticna, ozbiljna, tirkizna.
Dvoje izmastanih pesnika se upoznaju na spirituistickoj seansi, sto je bila jedna od odlika kasnog viktorijanstva, i odatle pocinje njihova tragika, zaljubljivanje u zivot, ciji koreni dosezu i do junaka koji ih prate, do ljudi koji prvi citaju njihova pisma, koja ih uvode u zanesenost.
Ovo je elegantan roman, roman o pisanju, roman o inspiraciji, istrazivanju, zudnji, prirodi, patnji, telesnom, muskom, zenskom. Cita se polako i temeljno. Ima dodirnih, slicnih tacaka sa romanom “Zena francuskog porucnika” Dzona Faulza: viktorijanstvo, fanaticno prirodnjastvo, osude, zabranjena ljubav, zatvorenost, lazni moral, spominjanje Raskina (setimo se samo Raskina, njegovog budjenja, jarkog, eroticnog, putenog Raskina…), no to ne umanjuje njegovu izuzetnost i osobenost.
Jednostavno, moze se reci da je “Zanesenost” dobra knjiga u pravom smislu te reci.

Ostavite komentar